Η Ατελεκτασία του Πνεύμονα

Η Ατελεκτασία του Πνεύμονα

Με τον όρο ατελεκτασία εννοείται η ατελής έκπτυξη μέρους ή ολοκλήρου του πνεύμονα με επακόλουθο την μείωση του όγκου ενός βρογχοπνευμονικού τμήματος, ενός πνευμονικού λοβού ή και ολόκληρου του πνεύμονα. Συνηθέστερο αίτιο είναι η απόφραξη ενός περιφερικού ή κεντρικού βρόγχου με αποτέλεσμα ο αέρας να μην μπορεί να εισέλθει στις κυψελίδες που βρίσκονται περιφερικότερα της βλάβης και ο αέρας που υπάρχει ήδη εκεί να απορροφάτε. Αποτέλεσμα αυτού είναι η μείωση του αερισμού του πνεύμονα, η μείωση του κορεσμού του οξυγόνου στο αίμα του ασθενή και συνεπώς η εμφάνιση δύσπνοιας( δυσκολία στην αναπνοή).

Η Ατελεκτασία του Πνεύμονα 9

Εικόνα :ΑΚΤΙΝΟΑΝΑΤΟΜΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΩΝ ΔΕΞΙΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ:ΑΝΩ (RUL), ΜΕΣΟΣ (RML) ΚΑΙ ΚΑΤΩ (RLL) ΛΟΒΟΣ Πηγή : http://www.wikiradiography.net/page/Lung_Anatomy

Η ατελεκτασία του πνεύμονα εκτός από τους ενηλίκους παρατηρείται και σε βρέφη ή νεογνά και οφείλεται στην ανεπαρκή ανάπτυξη και στην μη φυσιολογική διαμόρφωση του πνευμονικού ιστού. Επίσης τα παιδιά και ιδιαίτερα τα μικρότερα παιδιά, είναι πιο επιρρεπή στην ανάπτυξη ατελεκτασίας λόγω των μικρότερων αεραγωγών, των πιο εύκαμπτων θωρακικών τοιχωμάτων και του μη αποτελεσματικού παράπλευρου αερισμού μέσω των ενδοκυψελιδικών και των βρογχιο-κυψελιδικών πόρων που παρατηρούνται στου ενήλικες. Αυτή η προδιάθεση είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη σε παιδία ασθενείς όχι μόνο με πνευμονικές παθήσεις (π.χ. πνευμονία, άσθμα ή κυστική ίνωση), αλλά και με συστηματικά νοσήματα (π.χ. νευρομυϊκά νοσήματα). Για αυτό η ατελεκτασία του μέσου λοβού του δεξιού πνεύμονα (RML) αποτελεί συχνή επιπλοκή του άσθματος στα παιδιά.

Η παθολογική κατάσταση της ατελεκτασίας συνδέεται συνήθως με διάφορες πνευμονικές και θωρακικές διαταραχές και αποτελεί εκδήλωση της υποκείμενης νόσου και όχι νόσο κάθεαυτή. Η ατελεκτασία μπορεί να εμφανιστεί με τρεις τρόπους: (i) απόφραξη των αεραγωγών, (ii) συμπίεση του πνευμονικού παρεγχύματος και (iii) αυξημένη επιφανειακή τάση στις κυψελίδες και τα βρογχιόλια.

Οι ακτινογραφίες θώρακος με χρήση τόσο της πρόσθιο-οπίσθιας όσο και της πλάγιας προβολής είναι υποχρεωτικές για την τεκμηρίωση της παρουσίας ατελεκτασίας.

Η θεραπεία της ατελεκτασίας ποικίλλει ανάλογα με την αιτιολογική νόσο καθώς και με την διάρκεια και τη βαρύτητα της, από αναπνευστική φυσιοθεραπεία και βρογχοδιασταλτική αγωγή, έως παροχέτευση πλευριτικής συλλογής και θωρακογχειρουργική επέμβαση. Σε περίπτωση ατελεκτασίας λόγω απόφραξης βρόγχων από βλεννώδης εκκρίσεις, εισροφήσεις ή ξένα σώματα διενεργείται διαγνωστική και θεραπευτική βρογχοσκόπιση.

Η Ατελεκτασία του Πνεύμονα 10

Εικόνα Οπισθοστερνικές και πλάγιες Ακτινογραφίες παιδιού πέντε ετών με ατελεκτασία του δεξιού μεσαίου λοβού.

Η ατελεκτασία του πνεύμονα μπορεί να οφείλεται:

  • Σε συγγενή πάθηση που συνήθως αφορά σε νεογνά και οφείλεται στη μη πλήρη ανάπτυξη των πνευμόνων κατά την εμβρυική περίοδο. Οι πνεύμονες του εμβρύου δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως και δεν έχουν τη δυνατότητα να εκπτυχθούν κατά τη γέννηση, όπως συμβαίνει κανονικά. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ατελεκτασία του πνεύμονα μπορεί να είναι μια σοβαρή κατάσταση που απαιτεί άμεση ιατρική παρέμβαση. Η διάγνωση γίνεται με βάση τα συμπτώματα του νεογνού, κλινικές εξετάσεις, και ακτινολογικές εξετάσεις όπως η Ακτινογραφία Θώρακος. Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει τη χρήση ειδικού εξοπλισμού για την βελτίωση της οξυγόνωσης των πνευμόνων.

  • Σε ατελεκτασία λόγω πίεσης π.χ πνευμοθώρακα ή πλευριτική συλλογή. Η ατελεκτασία λόγω πίεσης, όπως σε περιπτώσεις πνευμοθώρακα ή πλευριτικής συλλογής, οφείλεται στην πίεση που ασκείται στον πνεύμονα εκ΄ των έξω. Σε περιπτώσεις πνευμοθώρακα, ο αέρας εισέρχεται στον πλευρικό χώρο του ημιθωρακίου, αυξάνοντας την πίεση και περιορίζοντας την ελεύθερη έκπτυξη των πνευμόνων.

  • Στην ατελεκτασία που οφείλεται στη απόφραξη ενός κεντρικού η περιφερειακού βρόγχου με αποτέλεσμα ο αέρας να μην μπορεί να εισέλθει στις κυψελίδες που βρίσκονται στην περιοχή της βλάβης και ο αέρας που βρίσκεται ήδη εκεί να απορροφάται. Το πιο συνηθισμένο αίτιο της ατελεκτασίας από απόφραξη είναι το Βρογχογενές καρκίνωμα.

  • Πνευμονική Νόσος: Προηγούμενες πνευμονικές νόσοι, όπως χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (COPD), κυστική ίνωση, ή άλλες πνευμονικές παθήσεις όπως πνευμονία, φυματίωση, μύκητες, ιστοπλάσμωση.

  • Πνευμονική Εμβολή: Σοβαρή πνευμονική εμβολή που μπορεί να προκαλέσει ανεπαρκή παροχή αίματος σε μια περιοχή του πνεύμονα.

  • Εγχείρηση Πνεύμονα: Σε ορισμένες περιπτώσεις, εγχειρήσεις που αφορά τον πνεύμονα και το θωρακικό τοίχωμα μπορεί να οδηγήσουν σε ατελεκασίες, συνηθέστερα λόγω του μετεγχειρητικού πόνου.

  • Νεοπλασίες πνευμόνων είτε πρωτοπαθείς είτε μεταστατικές.

  • Αυτοάνοσες παθήσεις όπως η Σαρκοείδωση

  • Κακώσεις του Θώρακα (πχ κατάγματα πλευρών λόγω ατυχήματος) και θωρακικό άλγος.

Η Ατελεκτασία του Πνεύμονα 11

Εικόνα Πλήρης Ατελεκτασία δεξιού Πνεύμονα: Ακτινοσκιερότητα δεξιού Πνεύμονα περιοχή με μεγαλύτερη απορρόφηση ακτινοβολίας, παρουσία θολερότητας («Φωτεινή Περιοχή»), -Δεξιά έλξη μεσοθωρακίου, -Προς τα πάνω έλξη του Ημιδιαφράγματος.

Η διάγνωση της ατελεκτασίας

Η διάγνωση της ατελεκτασίας γίνεται μέσω διάφορων κλινικών και ακτινολογικών μεθόδων. Οι βασικές διαδικασίες περιλαμβάνουν:

Κλινική Εκτίμηση: Ο γιατρός πραγματοποιεί κλινική εξέταση του ασθενούς (ακρόασή -επίκρουση θώρακα), με εστίαση στα συμπτώματα που ενδέχεται να σχετίζονται με την ατελεκτασία.

Ακτινογραφία Θώρακα: Η ακτινογραφία του θώρακα είναι μια καίρια ακτινολογική εξέταση για τη διάγνωση της ατελεκτασίας. Επιτρέπει στους γιατρούς να δουν τη δομή των πνευμόνων και να εκτιμήσουν την πληρότητά της έκπτυξής τους.

Αξονική Τομογραφία Θώρακος CT: Οι CT scans είναι χρήσιμες για την αξιολόγηση της δομής και της έκπτυξης των πνευμόνων και μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τη διάγνωση της ατελεκτασίας.

Σάρωση με μαγνητική τομογραφία (MRI): Η MRI μπορεί να παρέχει λεπτομερείς εικόνες των πνευμόνων και των ιστών γύρω από αυτά.

Συμπληρωματικές Εξετάσεις: Επιπλέον εξετάσεις οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν αιματολογικά και ανοσολογικά τεστ, υπέρηχο καρδίας και άλλες, ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ασθενή.

Η Ακτινογραφία Θώρακος αποτελεί το βασικό διαγνωστικό μέσο για την τεκμηρίωση της ατελεκτασίας. Στα ακτινολογικά ευρήματα στην Ακτινογραφία Θώρακος κατά την ατελεκτασία ενός τμήματος , λοβού ή ολόκληρου του πνεύμονα παρατηρείται:

  • Σκίαση στην αντίστοιχη περιοχή του πνεύμονα λόγω κατάργησης του αερισμού

  • Μετατόπιση των πνευμονικών λοβών που αερίζουν το λοβό προς την κατεύθυνση του ατελακτικού τμήματος του πνεύμονα και

  • Συνωστισμός των αγγειακών στοιχείων της περιοχής προς την ατελεκτασία

  • Επίσης στην περιοχή ατελεκτασίας ενός ή περισσότερων λοβών μπορεί να παρατηρηθεί παρεκτόπιση της πύλης και έλξη της σκιάς του μεσοθωράκιου προς την πάσχουσα πλευρά και
  • Μείωση το μεσοπλευρίων διαστημάτων στην περιοχή της βλάβης
  • Καθώς και έλξη-άνωση του σύστοιχου ημιδιαφράγματος.

Η Ακτινογραφία Θώρακος μπορεί να γίνει είτε στο Ακτινολογικό τμήμα Νοσοκομείου, Κλινικής και Διαγνωστικού Κέντρου είτε μπορεί να γίνει Ακτινογραφία κατ΄ Οίκον στον χώρο του ασθενούς, στην περίπτωση που υπάρχει αδυναμία μετακίνησης του εξεταζόμενου.

Η Ατελεκτασία του Πνεύμονα 12

Εικόνα ΑΤΕΛΕΚΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΥ ΑΝΩ ΛΟΒΟΥ

Η αντιμετώπιση της ατελεκτασίας

Η αντιμετώπιση της ατελεκτασίας εξαρτάται από το αίτιο (υποκείμενο νόσημα), την σοβαρότητα της κατάστασης και άλλους παράγοντες που επηρεάζουν τον ασθενή. Οι επιλογές για την θεραπεία του κάθε ασθενούς μπορεί να περιλαμβάνουν:

Παρακολούθηση-Φαρμακευτική αγωγή: Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπου η ατελεκτασία είναι μικρή και δεν προκαλεί σοβαρά συμπτώματα στον ασθενή (δύσπνοια, χαμηλό κορεσμό), η επιλογή μπορεί να είναι η παρακολούθηση και η διαχείριση των συμπτωμάτων. Σε πολλλές περιπτώσεις ενδείκνειται η χρήση βρογχοδιασταλτικών φαρμάκων και η οξυγονοθεραπεία.

Φυσικοθεραπεία: Οι φυσικοθεραπευτές μπορούν να παρέχουν ασκήσεις αναπνοής και άλλες τεχνικές για να βοηθήσουν τον ασθενή να βελτιώσει την αναπνευστική του λειτουργία καθώς και την λύση της ατελεκτασίας δηλαδή την πλήρη έκπτυξη του πνεύμονα.

Χειρουργική Επέμβαση: Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, ενδέχεται να απαιτείται χειρουργική επέμβαση για την παροχετεύση πλευριτικής συλλογής ή πνευμοθώρακα ή και την αφαίρεση κάποιου πνευμονικού όγκου. Στις χειρουργικές μεθόδους συμπεριλαμβάνεται και η τραχειοστομία η οποία συνιστάται στην τοποθέτηση ειδικού αναπνευστικού σωλήνα για την διατήρηση του αεραγωγού.

Βιβλιογραφία

  1. D.G. Peroni, A.L. Boner , “Atelectasis: mechanisms, diagnosis and management” Elsevier Paediatric Respiratory Reviews Volume 1, Issue 3, September 2000, Pages 274-278

  2. Ozge Soyer et all, (2016) “Right middle lobe atelectasis in children with asthma and prognostic factors” Allergology International Volume 65, Issue 3, July 2016, Pages 253-258

  3. “ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ”-Τμήμα βοηθών Ραδιολογίας – Ακτινολογίας –ΙΙΕΚ ΣΒΙΕ

  4. https://www.iatropedia.gr/encyclopedia/atelektasia/

Επιστημονική επιμέλεια ιατρός θωρακοχειρουργός: Ιωάννης Καραθανάσης

Η υγεία σας αποτελεί προτεραιότητά μας.